De beurs presteert tegenwoordig ver boven verwachting. De Dow Jones staat boven de 53.000 punten en het lijkt wel of hij elke dag een nieuw record neerzet. En dat ondanks volatiele en stijgende olieprijzen, onzekerheid rond AI, en oplopende conflicten in de wereld. Voor passieve beleggers zoals ikzelf is die sterke markt goed nieuws, maar ze verleidt mensen ook om actief te gaan beleggen. De economische theorie zegt dat de meesten de markt niet zullen kloppen, en wie te veel hooi op zijn vork neemt, kan meer verliezen dan hij verdiend heeft.
Leopold Aschenbrenner: Duits wonderkind dat Icarus werd
Een goed voorbeeld is Leopold Aschenbrenner, die het hedgefonds Situational Awareness leidt en het essay met dezelfde naam schreef. Nadat hij miljarden dollars had opgehaald, deed Aschenbrenner grote investeringen met hefboom in bedrijven die profiteren van de AI-boom. Dat leverde ongelooflijke rendementen op. Het oude gezegde leert ons dat wat te mooi lijkt om waar te zijn, dat meestal ook is. In de zomer van 2026 leerden veel mensen, Aschenbrenner zelf incluis, de keerzijde kennen van beleggen met hefboom. Je winsten kunnen vermenigvuldigen, maar je verliezen ook. En wanneer je geld verliest dat niet van jou is, kom je gegarandeerd in de problemen. Het gevolg: hij moest grote delen van zijn portefeuille verkopen aan Citadel.
Ik ga geen oordeel vellen over de beleggingsthese van Situational Awareness of over hun kunde als belegger. Maar wat hen overkwam is niet exotisch. Concentreer je portefeuille, voeg hefboom toe, wacht op één slechte maand in je sector en je krijgt een margin call. Slim zijn beschermt je daar niet tegen. Wat wel opvalt, is wie er met de activa ging lopen: de klassieke Wall Street kocht de portefeuille op de weg naar beneden. Aschenbrenner is een van de velen die door de AI-boom naar de markt werden getrokken. Succesverhalen zoals dit trekken alleen maar meer kapitaal naar de beurzen, maar wanneer de markt keert, zijn het de firma's met de diepste zakken die kopen. En anders dan Aschenbrenner hebben particuliere beleggers geen connecties om te bellen wanneer ze een margin call krijgen.
De wilde wereld van daytraders
Een tijd geleden zag ik een fascinerend verhaal op VRT NWS over Gert Wezenbeek, een voormalig havenarbeider die een boek over beleggen schreef. Hij had geen formele opleiding in financiën, leerde beleggen in bedrijven door boeken te lezen, en is daar naar eigen zeggen behoorlijk succesvol in geweest. In het interview komt hij over als een volwassen belegger, zeker in vergelijking met Aschenbrenner. Hij praat over zijn winsten en verliezen en legt uit dat beleggen tijd vraagt om de bedrijven waarin je investeert te begrijpen, een aanpak die fundamentele analyse heet.
Maar het verhaal neemt een scherpe bocht op het einde van de video, wanneer hij zijn beleggingsproces uitlegt. Met een koersgrafiek van Google en een driehoek begint hij trendlijnen in de koers te analyseren. Dit type beleggen heet technische analyse (kortweg TA) en het is een populaire manier voor daytraders om beleggingen te vinden. Dat spreekt zijn eigen advies om naar de bedrijfscijfers te kijken tegen, en het onderzoek ondersteunt het evenmin. Sommige studies vinden wel beperkte voorspellende kracht in bepaalde technische regels, maar het bewijs dat een gewone belegger die signalen kan omzetten in blijvende winst, eens je risico en transactiekosten meerekent, is zwak (Bessembinder en Chan, 1998; Fifield, Power en Sinclair, 2005). Het is ook de favoriete strategie van oplichters op YouTube die je hun TA-geheimen willen verkopen (als ze de beurs kunnen voorspellen, waarom verkopen ze dan een cursus in plaats van voltijds te beleggen?).
Sommige lezers kennen wel iemand die veel geld verdiende met technische analyse. Dat is anekdotisch bewijs, en de verhalen die de ronde doen lijden daarbovenop aan survivorship bias. Je hoort van de winnaars, niet van iedereen die hetzelfde probeerde en verloor. Het helpt ook dat de markt presteert zoals ze vandaag presteert. De meeste beleggingsstrategieën leveren op dit moment een positief rendement op en sommige kloppen misschien zelfs de markt. Dat betekent niet dat de strategie op lange termijn of in een berenmarkt werkt. Particuliere beleggers worden gelokt door hoge rendementen en succesverhalen. Vervolgens krijgen ze strategieën voorgeschoteld die geavanceerd en veilig lijken. Gedreven door de hoge markt gaan ze misschien meer investeren of zelfs hefboom gebruiken, en verliezen ze veel geld. Het is hetzelfde als bij Aschenbrenner, alleen met slechter gereedschap.
Grote financiële instellingen gebruiken ook TA, maar niet zoals een daytrader driehoeken op een grafiek tekent. Zij zetten kwantitatieve modellen, geautomatiseerde market-making, arbitrage en enorme rekenkracht in. Hun algoritmes kloppen zowel de markt als particuliere beleggers, en in veel gevallen buiten ze die laatste actief uit. In India beschuldigde de toezichthouder een van deze firma's ervan nog een stap verder te zijn gegaan.
Waarom de Indiase toezichthouder Jane Street aanpakte
Op de Indiase markten gaat er veel meer volume om in derivaten dan in gewone aandelen. Indiase particuliere beleggers verkiezen kleinere contracten met hogere rendementen boven grote aandelenbeleggingen die over langere periodes in waarde stijgen. Jonge beleggers willen snel geld verdienen en willen niet wachten op langetermijnbeleggingen. Net als Aschenbrenner houden ze van hefboom. De resultaten zijn hard. Volgens de Securities and Exchange Board of India verloor 93% van de particuliere handelaars in aandelenderivaten geld tussen 2022 en 2024.
Grote handelshuizen gebruiken dat om flinke rendementen te maken. Door de lage liquiditeit op de aandelenmarkt zijn koersen relatief makkelijk te bewegen (als je miljoenen te investeren hebt). En omdat de optiemarkt vele malen groter is dan de aandelen waarop de index gebouwd is, verzet een kleine duw in de aandelen veel geld in de opties. Dat verschil is de opportuniteit. Volgens SEBI kocht Jane Street 's ochtends zwaar bankaandelen om de index omhoog te duwen, bouwde het een veel grotere positie op in de optiemarkt die inzette op een daling, en verkocht het die aandelen 's namiddags weer om de index terug omlaag te duwen. Ze verloren geld op de aandelen. Dat was net de bedoeling. Dat verlies kocht hen een veel grotere winst op de opties, in dezelfde markt waar 93% van de particuliere handelaars geld verliest. In een voorlopig bevel legden de Indiase toezichthouders Jane Street op om ₹4.843 crore (ongeveer $566 miljoen) aan vermeend onrechtmatige winsten af te staan, en verboden ze de firma te handelen. Jane Street betwistte de vaststellingen, stortte het bedrag op een geblokkeerde rekening, en het verbod werd opgeheven onder voorwaarden. De zaak is nog niet beslecht. Handelen over verwante instrumenten heen is standaardpraktijk. Wat SEBI hier aanklaagt is iets anders: de grens oversteken van arbitrage naar bewuste manipulatie.
Wanneer het feest stopt
Een hete markt trekt beleggers aan. Elke dag zien we verhalen over spectaculaire rendementen. Maar op een bepaald moment stopt het feest, en er is geen reddingsboei voor particuliere beleggers. De beurs van vandaag, met haar hoge risico's en hoge rendementen en overeind gehouden door de AI-boom, laat straks misschien veel beleggers in de kou staan terwijl de zakken van grote financiële instellingen goed gevuld zijn. Het antwoord is saai. Investeer niet meer dan je je kunt veroorloven te verliezen, en probeer niet slim te zijn. De verstandige particuliere belegger koopt grote gespreide portefeuilles zoals S&P 500-indexfondsen en laat zich niet gek maken door waanzinnige rendementen.